«سانچی» همچنان در آتش می‌سوزد و از سرنوشت خدمه آن اطلاعی در دست نیست

آن سوخته را جان شد و آواز نیامد

رضا زندی
خبرنگار ارشد و تحلیلگر نفتی

«سانحه سانچی» بزرگ‌ترین و منحصربه‌فردترین حادثه نفتکش‌های جهان در صدسال اخیر بوده است. از نظر مقیاس، تنها سانحه سال ۱۹۷۳ آرژانتین با تصادف سانچی قابل‌مقایسه است. یک هفته از تصادف کشتی فله‌بر چینی با نفتکش ایرانی «سانچی» می‌گذرد. آتش هنوز مهار نشده و جز یک نفر، که جنازه‌اش را پیدا کرده‌اند، هیچ خبری از ۳۱ دریانورد دیگر نیست. آیا درکی واقعی از بزرگی سانحه داریم؟

۱. چند خانواده گوشه اتاقی نشسته‌اند و تعداد بیشتری در لابی ساختمان شماره دو شرکت ملی نفتکش. هر خبری که از چین می‌رسد، گاه بیم‌ها را شعله‌ور می‌کند و گه به امیدها می‌افزاید. خانواده دریانوردان ایرانی هفت‌روز است در محل ‌کار همسران‌شان درالتهاب هستند. در این روزها، با برخی از آن‌ها گفت‌وگو کرده‌ام. تنها خواسته‌شان کمک همه کشورها برای اطفای‌حریق است. امیدشان به خبرگی دریانوردان و پناه‌گرفتن‌شان در اتاق مخصوص است، اما آن‌ها درد دل‌هایی هم دارند. هموطنی که در فضای مجازی شرایط را درک نکرده و عباراتی نامرتبط نوشته، نمی‌داند با دل خانواده‌های چشم انتظار چه کرده است. شاید همان یک مورد باشد، اما چنان زخمش ماندگار است که ترجیح دادم سربسته بگویم و بگذارمش در میان عظمت همدردی مردم ایران گم شود. این ۳۲دریانورد و دیگر دریانوردان شرکت ملی نفتکش با همراهی ‌همکاران‌شان، در شرایط سخت کشور اجازه نداده‌اند تا مهم‌ترین شریان اقتصادی کشور قطع شود؛ چه در دوره جنگ، چه در فصل تحریم.
۲. بزرگی «سانحه سانچی» به حدی است که ممکن است برخی قوانین دریایی را جابه‌جا کند. احتمال دارد جعبه سیاه نفتکش در آتش صدمه دیده باشد. بررسی ابعاد فنی این حادثه بماند برای وقتی که سرنوشت دریانوردان روشن شده باشد. باید به دولت چین فشار آورد که جعبه سیاه سالم کشتی فله‌بر هنگ‌کنگی را هرچه سریع‌تر در اختیار کمیته بررسی سانحه قرار دهد. همسر یکی از دریانوردان، دو ساعت قبل از حادثه با او گفت‌وگو کرده است. دریانورد وضعیت دریا را بسیار طوفانی توصیف کرده بود. روشن‌شدن چرایی سانحه، گام دوم، پس از عملیات امداد و نجات است.
۳. غروب دیروز، با کاپیتان ناظر بر عملیات اطفای‌حریق نفتکش حضوری صحبت کردم. کاپیتان می‌گفت که ۱۲کشتی درگیر عملیات امداد شده‌اند. دو تا چهار کشتی در فاصله ۲۰۰متری نفتکش مستقر شده و فوم پرت می‌کنند و همزمان بقیه کشتی‌ها به عقب برگشته و مخزن فومشان را پر می‌کنند. عملیات اطفای‌حریق به‌شدت پیچیده است؛ چراکه نباید آن‌قدر آب روی کشتی بریزند که سنگین شده و غرق شود. شرکت ملی نفتکش، ۲۸هزار لیتر فوم خریده و به منطقه اطفای‌حریق فرستاده و چینی‌ها هم ۱۶هزار لیتر فوم ارسال کرده‌اند. کاپیتان می‌گوید همه تلاش‌مان این است که آتش گسترده‌تر نشود تا نیروهای امدادی بتوانند وارد کشتی شوند. ۱۲نفر ایرانی، در قالب گروه امداد و نجات با هواپیما به شانگهای رفته‌اند و در انتظارند تا به‌محض آماده‌شدن شرایط وارد نفتکش شوند. اولویت همه، سرنوشت دریانوردان است.
4. «سانحه سانچی» در ۲۰۰کیلومتری بندر شانگهای رخ داده است. موج، حالا کشتی را به آب‌های منطقه‌ای ژاپن رسانده است. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به‌عنوان نماینده ویژه رئیس‌جمهوری و سهامدار عمده شرکت ملی نفتکش، دیروز با خانواده دریانوردان دیدار کرد و دیشب به شانگهای رفت تا از نزدیک بر روند امدادرسانی نظارت کند. کاپیتان امداد و نجات پیش‌بینی می‌کند امدادگران حداکثر تا امروز بتوانند وارد نفتکش شوند، به شرطی که اتفاق جدیدی نیفتد.
۵. دولت‌های چین و ژاپن، براساس پروتکل‌های بین‌المللی دریایی موظفند همه امکانات خود را برای کمک به سانچی به‌کار گیرند. شواهد حاکی از آن است که پس از فشار افکار عمومی، چینی‌ها همکاری‌شان را بیشتر کرده‌اند. چینی‌ها و البته ژاپنی‌ها باید بدانند ابعاد انسانی سانحه سانچی چنان است که می‌تواند به حیثیت کشورشان در تاریخ دریانوردی جهان الصاق شود. «سانچی را رها نمی‌کنیم».